بهلول:رسانه مدرن، خواستهای مدرن

 یک

انقلاب مشروطه ناقوس رسمی مرگ فئودالیسم را به صدا در آورد، اعلام مرگ تدریجی که از دهه ها پیش با درک ضرورت مدرنیزاسیون و رشد خرده بورژوازی شروع شده بود، مرگی که با خود غیر از تجهیزات و ادوات مدرن، خواست هایی را هم در پی آورده بود که تبلورش «انقلاب مشروطه» شد. خواست هایی برای تاسیس نهادهایی مدرن مثل عدالت خانه، مجلس، ارتش، پلیس، بلدیه، آموزش و پرورش همگانی و… . معرفی ایده و  طرح ضرورت این خواست ها، و همه گیر کردن آن ها در جامعه، یکی از دغدغه های اصلی مشروطه خواهان و یکی از مهمترین کارهای ایشان بود، کاری که مشروطه خواهان برای آن  ابزاری مدرن را برگزیدند، روزنامه، و چنین شد که عبارت «مطبوعات مشروطه»، مفهومی جدائی ناپذیر از خود «انقلاب» شد.[1]

دو

گیلان به عنوان یکی از قطب های اصلی انقلاب، در تاسیس این نهادها پیش رو بود، از انتشار روزنامه نسیم شمال در رشت، به عنوان یکی از اصلی ترین نشریات مشروطه، توسط سید اشرف الدین حسینی گیلانی[2] تا تاسیس قرائت خانه های فرهنگ و عمومی گیلان[3]، از تاسیس بلدیه و مدرسه مدرن تا تشکیل گروه های نمایش و اجرای تئاتر در گیلان. پیشرو بودنی که بسیاری همجواری روسیه و انتقال مدرنیته به واسطه ی آن کشور را در این مورد پر اثر می دانند[4].

مشروطه خواهان گیلان، انتشار نشریه را کار ویژهای برای خود قرار داده بودند، یکی از این نشریات که ویژگیه ای برجسته ای نیز داشت، بهلول بود، همنام با نشریه ای [5]در تهران ولی کاملا مستقل از آن.

سه
اولین شماره بهلول در تاریخ 16 شوال 1335 (20 مرداد 1296) در چاپخانه عروۃ الوثقی در رشت به چاپ رسید[6]. مدیر مسئول آن میرتبریزی احمد زاده بود که البته در شماره های پایانی( از بهلول21 نسخه تا 13 جمادی الثانی 1336، 5 فروردین  1297 در دسترس است)، نام سردبیر، میرزا حسین خان حسیب زاده نیز، اضافه شده است. خط مشی اصلی این هفته نامه در نسخه هایی که از آن در دسترس است، ترویج و تبلیغ تجدد، حمایت از کارگران، مبارزه با دخالت کشورهای خارجی و خرافات است، چیزی که در همان سرمقاله شماره اول به روشنی آن را اعلام کرده است: به خواندن ادامه دهید

Advertisements